การพัฒนา Soft Skills Mapping ที่สอดคล้องกับกลุ่มอาชีพ

feather-calendarPosted on 22 มีนาคม 2024 document Pedagogyคลังความรู้
แชร์

การเสวนาวิชาการ หัวข้อ การพัฒนา Soft Skills Mapping ที่สอดคล้องกับกลุ่มอาชีพ

โดย ผศ.ศิริพันธ์ มุรธาธัญลักษณ์ ผู้อำนวยการสำนักวิชาศึกษาทั่วไป สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง ในโครงการสัมมนาวิชาการ การวิจัยเพื่อพัฒนาการเรียนการสอน (SoTL) ครั้งที่ 8

วันพุธที่ 7 ธันวาคม 2565 เวลา 15.00-16.00 น. ณ มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง จ.เชียงราย

เรียบเรียงโดย นายไพฑูรย์ อนันต์ทเขต นักพัฒนาการศึกษา สถาบันการเรียนรู้

ปัจจุบันภาคอุตสาหกรรมมีการนำเทคโนโลยีหรือนวัตกรรมใหม่ ๆ มาใช้งานเพื่อช่วยในการดำเนินธุรกิจให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น ช่วยลดต้นทุนการผลิตแบบเดิม ๆ  เพิ่มคุณภาพของสินค้าและบริการ ให้สามารถตอบสนองต่อพฤติกรรมของมนุษย์ที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ที่เรียกว่า Disruptive Technology ซึ่งนับเป็นความท้าทายของภาคอุตสาหกรรมที่ต้องการแรงงานที่มีทักษะใหม่ ๆ สามารถปรับตัวและรับมือกับการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา ในขณะเดียวกันกลุ่มผู้ใช้แรงงานเองก็ต้องพัฒนาตนเองเพราะทักษะที่มีอาจจะไม่เพียงพอหรือตรงกับความต้องการของนายจ้าง ดังที่เรียกกันว่าต้องมีการ Upskill – Reskill ให้แก่กลุ่มผู้ใช้แรงงาน

ข้อมูลจากดัชนีชี้วัดศักยภาพการแข่งขันด้านทรัพยากรมนุษย์โลก (The Global Talent Competitiveness Index: GTCI)  ที่สำรวจและจัดอันดับศักยภาพการแข่งขันด้านทรัพยากรมนุษย์ใน 134 ประเทศจากทุกทวีปทั่วโลก โดยพิจารณาจาก 6 มิติสำคัญ ได้แก่

  1. ปัจจัยส่งเสริมภายในประเทศ (Enable) ที่เกี่ยวโยงกับบริบทแวดล้อมทางกฎหมาย ด้านการตลาด ด้านธุรกิจและแรงงาน
  2. การดึงดูดแรงงาน (Attract)
  3. การพัฒนาแรงงาน (Grow) ทั้งในมิติของการศึกษา การเรียนรู้ตลอดชีวิต และการเข้าถึงโอกาสในการประสบความสำเร็จ
  4. การรักษาฐานแรงงาน (Retain) ในมิติของการดำเนินชีวิตและความยั่งยืน
  5. ทักษะสายวิชาชีพ (Vocational and Technical Skills)
  6. ความรู้ความสามารถระดับสูงของแรงงาน (Global Knowledge Skills)

พบว่า ในปี 2022 ประเทศไทยถูกจัดอันดับอยู่ที่อันดับ 75 ของโลก โดยมีคะแนน 39.23 คะแนน และในปี 2023 อยู่ที่อันดับ 79 ของโลก โดยมีคะแนน 40.77 คะแนน ซึ่งจากสถิติจากการจัดอันดับในหลายเวทีโลก จะเห็นว่าประเทศไทยมีอันดับลดลงเรื่อย ๆ นั่นอาจสะท้อนให้เห็นว่าแนวทางการพัฒนาทรัพยากรบุคคลของประเทศในปัจจุบันยังไม่ตอบโจทย์กับภาคอุตสาหกรรม ซึ่งเป็นเรื่องที่น่าวิตกกังวล หากไม่มีการพัฒนาทักษะของแรงงานอย่างจริงจัง  เพื่อให้บัณฑิตที่จบใหม่มีความพร้อมทักษะทางเทคนิค (Technical Skills) และทักษะทั่วไป (General Skills) รวมถึงการยกระดับทักษะเดิมให้ดีขึ้น (Upskill-Reskill) เพื่อให้สอดคล้องตามอุปสงค์ความต้องการทักษะแรงงานที่เปลี่ยนไปของภาคอุตสาหกรรม

“ฐานข้อมูลกรอบทักษะแรงงาน (Skill Mapping)”

สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง (สจล.) เห็นว่าสถาบันอุดมศึกษามีส่วนเกี่ยวข้องกับการพัฒนาทรัพยากรบุคคลของประเทศ และหลักสูตรในมหาวิทยาลัยจะมีการปรับเปลี่ยนทุก 5 ปี ซึ่งอาจไม่ทันต่อความเปลี่ยนแปลงของตลาดแรงงาน ไม่ตอบโจทย์โลกอนาคต จึงได้เริ่มพัฒนา “ฐานข้อมูลกรอบทักษะแรงงาน (Skill Mapping)” ขึ้น โดยรวบรวมข้อมูลทักษะแรงงานที่ภาคอุตสาหกรรมต้องการ จากเว็บไซต์สมัครงานที่เป็นที่นิยม อาทิ LinkedIn ซึ่งมีผู้ใช้งานกว่า 800 ล้านคน จาก 200 ประเทศทั่วโลก รวมถึง JobsDB เพื่อให้รู้ว่าปัจจุบันแต่ละอาชีพในตลาดแรงงานต้องการทักษะแบบไหน แล้วจึงนำข้อมูลดังกล่าวมาออกแบบหลักสูตร สาขาวิชาเรียน กิจกรรมการเรียนการสอน ตลอดจนการวัดและประเมินผลการเรียนรู้ของนักศึกษา สจล. ให้สอดคล้องกับความต้องการนั้น Skill Mapping เปรียบเสมือนแผนที่นำทาง ที่เปิดโอกาสให้ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง ไม่ว่าจะเป็น ผู้ประกอบการ ภาคอุตสาหกรรม ภาคการศึกษา หน่วยงานของรัฐ และภาคแรงงาน ได้ร่วมกันพัฒนาขีดความสามารถในการแข่งขันไปพร้อมกัน โดยระบบจะแสดงให้เห็นถึงข้อมูลกรอบทักษะแต่ละสายอาชีพจากฝั่งผู้ประกอบการ (Demand Side) และเชื่อมโยงไปยังทักษะในหลักสูตรเพื่อเสริมสร้างผู้เรียนจากฝั่งสถานศึกษา (Supply Side) รวมทั้งเปิดโอกาสให้นักศึกษา ประชาชนทั่วไปสามารถเข้าถึงข้อมูลได้ ดัง link https://skill.kmitl.ac.th/ อันจะเป็นประโยชน์และสามารถต่อยอดได้ในอีกหลายแง่มุม

การพัฒนา Soft Skills Mapping ของสำนักวิชาศึกษาทั่วไป สจล.

สำนักวิชาศึกษาทั่วไป สจล.  ได้เห็นความสำคัญของการพัฒนา Soft Skills จึงศึกษาวิจัยและพัฒนา Soft Skills  อันประกอบด้วย Soft Skills ทั้งหมด 11 ด้าน ดังนี้

Problem Solving Skills Set

  1. การคิดวิเคราะห์และการคิดอย่างมีวิจารณญาณ (Analytical and Critical Thinking)
  2. การแก้ปัญหาเชิงซับซ้อน (Complex Problem Solving)
  3. การคิดสร้างสรรค์ (Creative Thinking)

Self Management Skills Set

  • การบริหารความสัมพันธ์กับผู้อื่น (Interpersonal Management)
  • ความซื่อสัตย์และความพากเพียรพยายาม (Integrity arid Perseverance)
  • การเรียนรู้เชิงรุกและการใฝ่รู้ (Active Learning & Learning Strategies)
  • ความอดทน ยืดหยุ่น และฟื้นตัวจากสภาวะความเครียด (Resilience, Stress Tolerance and Flexibility)

Working with People Skills Set

  • การเป็นผู้นำและผู้เปลี่ยนแปลงสังคม (Leadership and Social Influence)
  • การสื่อสารอย่างมีประสิทธิภาพ (Effective Communication)
  • การเป็นผู้ประกอบการและการลงทุน (Entrepreneurship and Investment)

Digital Literacy

  1. การรู้เท่าทันดิจิทัลและการผลิตสื่อดิจิทัล (Digital Quotient Literacy and Digital Media Production)

Soft Skills ทั้ง 11 ด้านจะถูกสอดแทรกไปในรายวิชาต่าง ๆ เมื่อนักศึกษาเรียนรู้ในรายวิชาพื้นฐาน นักศึกษาจะได้รับการวัดประเมินผล Soft Skills ทั้ง 11 ด้าน ซึ่งจะเป็น Skills Scores ของนักศึกษา เพื่อจัดทำเป็น Transcript Soft Skills ในรูปแบบของ Radar Chart

กลุ่มอาชีพหลักตาม Career Readiness Module (ESBI)

สำนักวิชาศึกษาทั่วไป สจล.  ได้แบ่งกลุ่มอาชีพหลักตาม Career Readiness Module (ESBI) ออกเป็น 4 อาชีพ ดังนี้

  • E – Employee (ลูกจ้าง) กลุ่มอาชีพที่รับเงินเดือนจากกิจการ องค์กรหรือบริษัทที่ตนไม่ได้เป็นเจ้าของ  บุคคลที่ทำในกลุ่มอาชีพนี้ต้องมีความรับผิดชอบที่ดี มีความเพียรพยายาม ท้าทายและพิสูจน์ตัวเองอยู่ตลอดเวลา
  • S – Self Employed (ผู้ประกอบอาชีพอิสระ)  กลุ่มอาชีพอิสระ บุคคลที่ทำในกลุ่มอาชีพนี้ต้องเป็นคนที่มีความชอบเฉพาะด้าน กล้าคิด กล้าทำอดทนอดกลั้นที่จะยอมใช้เวลา ใช้แรงงาน เพื่อสร้างผลตอบแทนให้กับตัวเอง
  • B – Business Owner (เจ้าของธุรกิจ)  กลุ่มอาชีพเจ้าของธุรกิจ เจ้าของลิขสิทธิ์ บุคคลที่ทำในกลุ่มอาชีพนี้ต้องมีความเป็นผู้นำ มีความรู้ทางด้านการเงินที่ดี สามารถมองลู่ทางการตลาด ความเสี่ยง ความเป็นไปได้ได้ดีกว่าความรู้ด้านอื่น ๆ เพื่อพาธุรกิจสู่ความสำเร็จ
  • I – Investor (นักลงทุน)  กลุ่มอาชีพนักลงทุน อาชีพบุคคลที่ให้เงินทำงานแทนตนเองบุคคลที่ทำในกลุ่มอาชีพนี้ต้องมีความรู้ด้านการเงิน การลงทุน การวิเคราะห์ความเสี่ยง รวมทั้งการรับมือกับความล้มเหลวที่อาจเกิดขึ้นได้บ่อยจากการลงทุน

ซึ่งในเบื้องต้น สำนักวิชาศึกษาทั่วไป สจล. ได้เก็บแบบสอบถามจากผู้เชี่ยวชาญในกลุ่มอาชีพทั้ง 4 อาชีพ และเรียงลำดับ Soft Skills ที่มีความสำคัญต่ออาชีพจากมากที่สุดไปน้อยที่สุด และสรุปมาเป็นข้อมูลเพื่อแนะนำรายวิชาที่สอดคล้องตามกลุ่มอาชีพ

เมื่อนักศึกษาทราบผลประเมินของตนเองจาก Transcript Soft Skills นักศึกษาก็สามารถใช้เป็นแนวทางในการเลือกลงเรียนรายวิชาที่ส่งเสริมทักษะให้สอดคล้องกับกลุ่มอาชีพที่เป็นเป้าหมายของนักศึกษาในอนาคต

คู่มือการเรียนการสอนและการประเมิน Soft Skills ทั้ง 11 ด้าน

สำนักวิชาศึกษาทั่วไป สจล. ได้จัดทำคู่มือการเรียนการสอนและการประเมิน Soft Skills เพื่อใช้เป็นแนวทางสำหรับผู้สอนรายวิชาต่าง ๆ  ในหมวดวิชาศึกษาทั่วไป ของสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง สําหรับการจัดกิจกรรมการเรียนรู้และการประเมินผลการเรียนรู้เพื่อพัฒนา Soft Skills ให้กับผู้เรียน ประกอบด้วยเครื่องมือการประเมิน ที่แบ่งเป็น 3 ประเภท คือ เกณฑ์การประเมินแบบองค์รวม (Holistic Rubrics) เกณฑ์การประเมินแบบแยกส่วน (Analytic Rubrics) และเกณฑ์การประเมินแบบประเด็นเดี่ยว (Single-Point Rubric) และตัวอย่างการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ เพื่อส่งเสริม Soft Skills ดัง Link  https://bit.ly/3TvfMVA

ผู้สอนในรายวิชาอื่น ๆ ที่ต้องการวัดประเมิน Soft Skills ก็สามารถนำมาเป็นแนวทางเพื่อปรับใช้ในรายวิชาของตนเองได้เช่นกัน

โดยสรุปแล้ว Skill Mapping ถือว่าเป็นอีกแนวทางหนึ่งที่สำคัญ เพื่อช่วยหาทางออกของอุดมศึกษาไทย เป็นระบบเชื่อมโยงอุปสงค์ความต้องการทักษะแรงงานของภาคอุตสาหกรรมกับการออกแบบหลักสูตรในมหาวิทยาลัยให้สอดคล้องกัน อีกทั้งยังเป็นโอกาสอันดีที่ภาคอุตสาหกรรม หน่วยงานภาครัฐ ภาคการศึกษา ได้ร่วมพัฒนาระบบเพื่อขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศไทยไปพร้อมกัน

อ้างอิง

  • การเสวนาวิชาการ หัวข้อ การพัฒนา Soft Skills Mapping ที่สอดคล้องกับกลุ่มอาชีพ
  • โดย ผศ.ศิริพันธ์ มุรธาธัญลักษณ์ ผู้อำนวยการสำนักวิชาศึกษาทั่วไป สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง ในโครงการสัมมนาวิชาการ การวิจัยเพื่อพัฒนาการเรียนการสอน (SoTL) ครั้งที่ 8 วันพุธที่ 7 ธันวาคม 2565 เวลา 15.00-16.00 น. ณ มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง จ.เชียงราย
  • สำนักวิชาศึกษาทั่วไป. SoTL8 การวิจัยเพื่อพัฒนาการเรียนการสอนครั้งที่ 8. จาก https://gened.kmitl.ac.th/2022/12/07/soft-skills-mapping/
  • กรุงเทพธุรกิจ. (2022, April 08). สจล. พัฒนา Skill Mapping เมื่อ “ตลาดแรงงาน” เปลี่ยน การศึกษาต้องปรับ. จาก https://www.bangkokbiznews.com/social/998287
  • RYT9. (2022, April 07). สจล. พัฒนาโซลูชั่น “สกิลแมปปิง” ระบบวิเคราะห์ดีมานด์ตลาดแรงงาน เชื่อมโยงข้อมูลภาครัฐ-เอกชน พร้อมโชว์ 56 มาสเตอร์คลาสใหม่แห่งปี หนุนสร้างงาน-สร้างการเรียนรู้ตลอดชีวิต. จาก https://www.ryt9.com/s/prg/3313305
  • ณรงค์กร มโนจันทร์เพ็ญ. (2021,October 20). ดัชนีชี้วัดศักยภาพการแข่งขันด้านทรัพยากรมนุษย์โลก ปี 2021 ไทยรั้งอันดับที่ 68 จาก 134 ประเทศ. จาก https://thestandard.co/the-global-talent-competitiveness-index-2021/