เรียบเรียงโดย นายไพฑูรย์ อนันต์ทเขต นักพัฒนาการศึกษา สถาบันการเรียนรู้

หลักและกิจกรรมการเรียนรู้เพื่อพัฒนาทักษะการคิดเชิงวิพากษ์ในห้องเรียน

          ปีเตอร์ เอลเลอร์ตัน (Peter Ellerton) อาจารย์สอนวิชา Critical Thinking มหาวิทยาลัยควีนส์แลนด์ ได้เสนอแนวทางการสอนพื้นฐานที่จำเป็นต้องคำนึงถึง 4 ข้อหลัก คือ

1. หลักในการหาข้อพิสูจน์ (The Nature of Science) เพื่อประเมินว่าข้อมูลที่มีอยู่มากมายในปัจจุบันมีคุณภาพหรือไม่ สองสิ่งที่จะช่วยสกรีนได้คือ การหาข้อพิสูจน์ด้วยการทดลอง และสถิติ หรือมีแนวทาง วิธีการในการค้นคว้าข้อมูล ความจริงเพิ่มเติม
2. หลักการใช้ตรรกะเหตุผล (Logic) เป็นหลักการคิด เพื่อให้ได้มาซึ่งเหตุผลที่เป็นความจริง น่าเชื่อถือ สมเหตุสมผล
3. หลักของการโต้แย้ง (Argumentation) บริบทที่ดีที่สุดที่จะกระตุ้นให้มนุษย์สามารถ วิเคราะห์ หาข้อมูล และสังเคราะห์เป็นข้อสรุปได้ มักอยู่ในรูปของการโต้แย้ง ถกเถียงกัน ซึ่งผู้เรียนต้องรู้หลักการโต้แย้งที่ดีและจำเป็นต้องค้นหาความจริง หลักฐาน ค้นคว้าข้อมูลมาสนับสนุนความเห็น จุดยืนของตนเอง อย่างเป็นเหตุเป็นผล น่าเชื่อถือ
4. หลักจิตวิทยา (Psychology) บางครั้งการใช้ข้อมูลอาจมาจากความสนใจเฉพาะตัว ความเชื่อส่วนบุคคล ค่านิยม อคติบางอย่าง โดยไม่ได้ฉุกคิด ผู้สอนจะต้องคำนึงและให้คำแนะนำในส่วนนี้ด้วย

ตัวอย่างแนวทางและกิจกรรมการเรียนรู้ที่ช่วยกระตุ้นทักษะการคิดวิพากษ์

โดยในบทความนี้จะรวบรวมไว้ 5 กิจกรรม ดังนี้

1. กิจกรรมอภิปราย (Debates)

การจัดเวทีอภิปรายในชั้นเรียนเป็นอีกวิธีการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพในการส่งเสริมทักษะการคิดเชิงวิพากษ์ได้ เพราะการเรียนรู้ในรูปแบบนี้จะกระตุ้นให้ผู้เรียนได้ค้นคว้า วิเคราะห์ข้อมูล และนำมาสนับสนุนในจุดยืนของฝั่งตนเอง หรือของกลุ่ม และมีการถกเถียงเพื่อให้เห็นมุมมองของฝ่ายที่แตกต่างกันได้

2. กิจกรรมเรียนรู้จากปัญหา (Problem-Based Learning : PBL)

การเรียนรู้ในรูปแบบนี้จะมีการกำหนดประเด็นปัญหาในโลกความจริง และมอบหมายให้กลุ่มผู้เรียนไปค้นคว้าข้อมูล และสรุปเป็นวิธีแก้ พร้อมกลับมานำเสนอวิธีนั้น

3.การตั้งคำถามปลายเปิด (Questioning)

ผู้สอนสามารถใช้คำถามปลายเปิด การใช้คำถาม 5W1H ในการตั้งคำถาม แทนการถามว่าถูกหรือผิด เพื่อให้ผู้เรียนได้มีการค้นคว้าความรู้ ข้อมูลเพิ่มเติม เพื่อนำมาทบทวน วิเคราะห์ อธิบายให้เหตุผลในการตอบคำถามของตนเอง เช่น สภาวะโลกร้อนเกิดจากอะไรบ้าง ส่งผลกับมนุษย์และสัตว์โลกอย่างไร หรือควรแก้ปัญหานี้อย่างไร เป็นต้น

4.การทำแผนที่ความคิด (Mind Mapping)

การทำแผนที่ความคิดช่วยให้ผู้เรียนได้ค้นคว้าข้อมูล ในประเด็นที่กำหนด และจัดระเบียบวิเคราะห์ข้อมูลที่ซับซ้อนได้ จึงเป็นอีกหนึ่งวิธีการเรียนรู้ที่ช่วยให้ผู้เรียนได้ฝึกฝนการพิจารณาข้อมูลให้ครบถ้วนในแต่ละประเด็นซึ่งเป็นพื้นฐานของการคิดเชิงวิพากษ์

5.กิจกรรมเรียนรู้จากกรณีศึกษา (Case study)

กรณีศึกษาเป็นเทคนิคการสอนที่มีการกำหนดประเด็นคำถามเกี่ยวกับเหตุการณ์สมมติหรือเหตุการณ์ที่มีเค้าโครงจากเรื่องจริง โดยมีคำตอบได้หลากหลาย ไม่ได้มีการจำกัดคำตอบที่ถูกเพียงคำตอบเดียว ซึ่งการเรียนรูปแบบที่กระตุ้นให้ผู้เรียนได้ฝึกการคิดวิเคราะห์ และการอภิปรายสภาพการณ์ที่เกิดขึ้น พร้อมทั้งเชื่อมโยงความรู้หรือทักษะที่ได้เรียนรู้เข้ากับเหตุการณ์นั้น

อ้างอิง

• Shabbir, R. 10 Innovative Strategies for Promoting Critical Thinking in the Classroom. Retrieved 18 April 2024, https://educationise.com/post/10-innovative-strategies-for-promoting-critical-thinking-in-the-classroom/
• บุญชนก ธรรมวงศา. (30 พฤศจิกายน 2561). CRITICAL THINKING: สอนเด็กให้รู้คิด ผิดหรือถูกก็ใช้วิจารณญาณเป็น.  สืบค้น 18 เมษายน 2567. จาก https://thepotential.org/knowledge/how-to-critical-thinking/

Critical thinking หรือการคิดเชิงวิพากษ์

Critical Thinking มีคำเรียกในภาษาไทยว่า การคิดเชิงวิพากษ์ หรือ การคิดอย่างมีวิจารณญาณ หมายถึง  ความตั้งใจที่จะพิจารณาตัดสินเรื่องใดเรื่องหนึ่ง โดยการไม่เห็นคล้อยตามข้ออ้างที่นำเสนอ แต่ตั้งคำถามหรือโต้แย้งข้ออ้างนั้น เพื่อนำไปสู่การแสวงหาคำตอบที่สมเหตุสมผลมากกว่าข้ออ้างเดิม

ความสำคัญของการคิดเชิงวิพากษ์

1. มีความสามารถไตร่ตรองแยกแยะข้อเท็จจริงได้ดีขึ้น

ข้อมูลในยุคดิจิทัลนั้นเข้าถึงได้ง่ายดาย ซึ่งอาจจะมีทั้งข้อมูลเท็จ ข้อมูลที่ถูกบิดเบือนไป ปะปนมากับข้อมูลจริง ทำให้การเสพข้อมูลจำเป็นต้องใช้วิจารณญาณของตนเองมากขึ้น เพื่อให้สามารถแยกแยะข้อมูลจริง ออกมาจากข้อมูลเหล่านั้นได้

• เพื่อให้มีความสามารถรับมือกับเหตุการณ์ต่าง ๆ ที่ไม่แน่นอนได้ดีขึ้น

ทักษะการคิดเชิงวิพากษ์ (Critical Thinking) ก็เป็นอีกหนึ่ง Soft skills ที่มีความจำเป็นต่อการทำงานในอนาคต โดยจะเห็นว่าการประกาศรับสมัครงานของบริษัทต่าง ๆ มักจะมีการใส่ทักษะนี้อยู่บ่อยครั้ง และสภาเศรษฐกิจโลก (World Economic Forum: WEF) ก็ได้ประกาศว่าทักษะนี้เป็น 1 ใน 10 ทักษะแห่งอนาคตที่เป็นที่ต้องการสูงในปี 2025 อีกด้วย

• ช่วยให้สามารถออกจาก Comfort Zone เดิมและเกิดเป็นทักษะการเรียนรู้ตลอดเวลาได้

การคิดเชิงวิพากษ์เป็นกระบวนการคิดเพื่อให้ได้ข้อสรุป แนวทางในการตัดสินใจที่มีเหตุผล มี ทฤษฎีมารองรับ ไม่คล้อยตามต่อข้อมูลหรือปรากฏการณ์ใด ๆ โดยง่าย ผ่านการตั้งข้อสงสัย การตั้งคำถาม การค้นข้อมูลใหม่ และมีการถกเถียงกัน แม้ว่าคนส่วนใหญ่จะเชื่อว่ามีข้อมูลที่ดีที่สุดอยู่แล้วก็ตาม บุคคลที่มีทักษะการคิดเชิงวิพากษ์นี้ จะเป็นคนกล้าคิด กล้ามองในมุมใหม่ กล้าออกจาก Comfort Zone หรือความเชื่อเดิม แม้การฝึกฝนทักษะนี้จะทำได้ค่อนข้างยาก แต่การพยายามพัฒนาทักษะนี้จะช่วยกระตุ้นให้มีการเปิดรับ เปิดใจและเรียนรู้ได้

• ทำให้เกิดความคิดสร้างสรรค์

การคิดวิพากษ์นับได้ว่าเป็น “จุดเริ่มต้น” ของความคิดสร้างสรรค์ เพราะเมื่อมีการตั้งข้อสงสัย ไม่เชื่อสิ่งเดิม จะส่งผลให้มีการหาข้อมูล หาแนวทาง ข้อสรุปที่ดีกว่า จนเกิดเป็นความคิดสร้างสรรค์ และนวัตกรรมใหม่ ๆ ขึ้นได้

• มุ่งสู่การเป็นผู้นำที่ดี

หากมีการพัฒนาทักษะการคิดเชิงวิพากษ์อย่างสม่ำเสมอ จะทำให้เราสามารถพัฒนาคุณสมบัติของการเป็นผู้นำที่ดีได้ เช่น

• มีทักษะการสื่อสารและการรับฟังที่ดี เพราะในทุกครั้งที่มีการถกเถียง โต้แย้งนั้น จำเป็นต้องมีการรับฟังข้อมูลจากอีกฝ่ายด้วยเช่นกัน
• มีการเรียนรู้ตลอดชีวิต ดังที่กล่าวในข้างต้นไว้ว่าเมื่อมีการตั้งคำถาม ข้อสงสัยจะเป็นการกระตุ้นให้เปิดรับและเรียนรู้ได้
• สามารถมอบหมายงานที่เหมาะสมแก่สมาชิกทีมได้ ด้วยการวิเคราะห์ เพื่อหาข้อสรุปจะทำให้คนเป็นผู้นำสามารถมองเห็นภาพรวมได้ครบทุกด้าน ซึ่งจะส่งผลให้ผู้นำสามารถบริหารจัดการทีม และองค์กรได้ดี

5 ขั้นตอนเพื่อพัฒนากระบวนการคิดเชิงวิพากษ์

การพัฒนาทักษะการคิดเชิงวิพากษ์ (Critical thinking) สามารถทำได้ในชีวิตประจำวัน โดยมีกระบวนการพัฒนา 5 ขั้นตอน ดังต่อไปนี้

1. ตั้งคำถาม (Formulate your Question) เมื่อมีเหตุการณ์ใด ๆ เกิดขึ้น ให้มองในมุมอื่นที่แตกต่างออกไปจากเดิม หรือตั้งข้อสงสัยต่อเหตุการณ์นั้น โดยเหตุการณ์ที่เราควรวิพากษ์ก่อนสรุปมีดังนี้
2. เป็นข้อสมมติที่ยอมรับกันทั่วไป แต่เรามีข้อสงสัย ไม่ปักใจเชื่อหรือไม่ยอมรับ เพราะปกติมนุษย์จะมีแนวโน้มเชื่อโดยไม่ตั้งคำถามต่อที่สิ่งที่เกิดความเคยชินในวัฒนธรรม ระบบ ประเพณีแบบเดียวกัน ตัวอย่างเช่น มนุษย์เชื่อว่าโลกของเรามีลักษณะที่แบน หรือผู้ชายเป็นช้างเท้าหน้า ผู้หญิงเป็นช้างเท้าหลัง
3. ข้อคิดเห็นหรือข้อสรุปโดยมีการอ้างเหตุผลที่ต้องตรวจสอบความถูกต้อง โดยปกติการเสนอข้อคิดเห็น ข้อสรุปเกี่ยวกับเรื่องใดก็ตาม มักจะมีการอ้างเหตุผลหรือหลักฐานสนับสนุนเพื่อให้เกิดความน่าเชื่อถือ โดยสิ่งที่ควรวิพากษ์คือเหตุผลหรือหลักฐานสนับสนุนนั้นเป็นความจริงหรือไม่ มีความน่าเชื่อถือ หรือสอดคล้อง สมเหตุสมผลกับข้อคิดเห็น ข้อสรุปนั้นหรือไม่
4. ข้อเสนอหรือทางเลือกที่จำเป็นต้องพิจารณาก่อนตัดสินใจ โดยอาจจะเป็นสิ่งเล็ก ๆ เช่น การเลือกอาหารที่เราจะทานในแต่ละวัน ว่าจะเลือกแค่ของที่อร่อยหรือจำเป็นต้องมีคุณค่าทางอาหารที่ครบถ้วน ไปจนถึงเรื่องที่มีข้อมูลปริมาณมากหรือซับซ้อน ดังนั้นก่อนตัดสินใจ เราควรวิพากษ์ พิจารณา หาข้อมูล มาเป็นเหตุผลให้ครบถ้วนทุกด้าน
5. ปัญหาที่เราจำเป็นต้องแก้ไขหรือตัดสินใจ บ่อยครั้งที่เกิดเหตุที่ไม่ได้คาดคิด ซึ่งจำเป็นต้องหาวิธีการที่เหมาะสมที่สุดมาแก้ไข หรือตัดสินใจว่าจะแก้ไขอย่างไร
6. รวบรวมข้อมูล (Gather your information) เมื่อมีสมมติฐาน หรือคำถามใด ๆ ชัดเจนแล้ว ให้ดำเนินการค้นคว้าข้อมูลสนับสนุนในทุกด้าน โดยอาจจะเป็นการค้นคว้าจาก ตำรา งานวิจัย หรือผู้เชี่ยวชาญที่มีความน่าเชื่อถือ
7. ใช้ข้อมูลนั้น (Apply the information) เมื่อได้รับข้อมูลจากขั้นตอนที่ 2 ให้นำข้อมูลนั้นมาวิเคราะห์ อย่างเป็นกลาง เพื่อแยกแยะระหว่างข้อเท็จจริง ความคิดเห็น ความเชื่อ หรือข้อมูลที่ถูกบิดเบือนออกจากกัน ก่อนจะทำการสังเคราะห์เป็นทางเลือก
8. พิจารณาเงื่อนไข (Consider the implications) พิจารณาผลกระทบที่เกิดจากตัวเลือก หรือการตัดสินใจในทุกด้าน ข้อดี ข้อเสียที่เกิดขึ้น เช่น การเลือกใช้งานรถยนต์ไฟฟ้า แม้จะช่วยลดมลภาวะบนท้องถนนลงกว่ารถยนต์แบบสันดาป แต่ข้อเสียที่เกิดขึ้นกับรถไฟฟ้าจะมีอะไรอีกบ้าง
9. สำรวจความเห็นอื่น ๆ (Explore other points of view) ลองพิจารณาตัวเลือกอื่น โดยเฉพาะตัวเลือกที่ขัดแย้ง หรืออยู่ด้านตรงข้าม ว่ามีผลกระทบอะไรบ้าง มีข้อดี ข้อเสียอย่างไร หรือจะทำการตั้งข้อสงสัยเกี่ยวกับทางเลือกที่ได้เลือกไป เพื่อให้เราสามารถพิจารณาได้ครบถ้วนที่สุด หรือสามารถพัฒนาตัวเลือกที่ดียิ่งขึ้นไปได้

แนวทางการพัฒนานิสัยตนเองเพื่อให้เกิดทักษะการวิพากษ์

1. ฝึกวิพากษ์ความคิดตนเอง เพราะจะเป็นการลดอคติหรือการเอาตัวเองเป็นศูนย์กลาง ทำได้โดยการตั้งคำถามถึงผลกระทบต่อการตัดสินใจของเรา ว่ามีข้อดี ข้อเสีย อย่างไรบ้าง
2. เปิดใจกว้าง คือการวางตัวให้เป็นกลาง ลดอคติ ไม่ลำเอียง เปิดใจถึงสิ่งที่เราอาจจะไม่รู้ หรือสิ่งที่ยังไม่ถูกค้นพบ พยายามพิจารณาข้อมูลต่าง ๆ เพื่อค้นหาความจริง
3. รอบคอบไม่ด่วนสรุป คือการชะลอการตัดสินใจ หรือการแสดงความคิดเห็นของเรา แล้วค้นคว้าหาความรู้ ข้อมูลเกี่ยวกับเรื่องนั้นให้ถี่ถ้วนก่อน
4. มีสติไม่หวั่นไหวง่าย คือการมีสติมีสัมปชัญญะ ไม่หวั่นไหวไปตามสิ่งเร้า สิ่งกระตุ้นที่เข้ามาทำให้เราคล้อยตามอย่างไม่มีเหตุผลเชื่อข้อมูลที่ถูกบิดเบือน หรือเชื่อไปตามคนส่วนใหญ่
5. แสวงหาความรู้เพื่อตอบข้อสงสัย การแสดงความคิดเห็น การมีทัศนคติ หรือตัดสินใจโดยไม่มีความรู้ อาจส่งผลให้เกิดความผิดพลาดง่าย
6. อย่ารู้สึก “ฉันดีกว่า” หรือ “ฉันถูกต้องกว่า” เพื่อลดการเอาตัวเองเป็นศูนย์กลางของทุกสิ่ง ความลำเอียง อคติ ซึ่งจะทำให้ไม่สามารถเปิดรับข้อมูลใหม่ ๆ ได้
7. อย่าเลือกรับข้อมูลเฉพาะที่สนใจ ระลึกไว้เสมอว่าควรรับข้อมูลในทุกด้าน ทุกฝ่าย ไม่ใช่แค่การเลือกรับข้อมูลที่สนใจ เพื่อให้ได้ข้อมูลมาครบถ้วนที่สุด
8. อย่าลำเอียง ตรงไปตรงมา ไม่ขึ้นต่อฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง เพราะไม่จำเป็นว่าฝ่ายที่มีอำนาจมาก หรือฝ่ายคนส่วนใหญ่ จะถูกต้องเป็นจริงเสมอไป
9. อย่าแสร้งรู้ คนเรามีความเชื่อว่า “การไม่รู้ หรือ สารภาพว่าไม่รู้” จะทำให้เป็นคนไร้ประสิทธิภาพ ไม่เป็นที่ยอมรับ หรือเสียหน้าได้ แต่เมื่อต้องการวิพากษ์แล้วมีการแสร้งรู้จะส่งผลให้ไม่สามารถเปิดรับข้อมูล ความจริงใหม่ หรือเกิดความสับสนได้
10. อย่ามีอคติต่อการเปลี่ยนแปลง ในทุกการเปลี่ยนแปลงมักจะทำให้รู้สึกถึงความไม่มั่นคง ดังนั้นแนวโน้มคนส่วนมากมักจะไม่ชอบที่จะเปลี่ยนแปลง เมื่อต้องการวิพากษ์ในเรื่องใด การมีความรู้สึกไม่มั่นคงอาจเป็นข้ออ้างที่ทำให้เกิดความลำเอียงได้
11. ระวังการคิดแบบสองขั้วตรงข้าม การคิดแบบนี้จะทำให้เรายึดเหนี่ยวในเรื่องใดเรื่องหนึ่งอย่างสุดโต่ง หรือมีความเชื่ออย่างไม่สมเหตุสมผล ซึ่งเป็นอุปสรรคต่อการวิพากษ์

วิธีการตอบสนองเมื่อถูกวิพากษ์

1. ซื่อสัตย์ยอมรับความจริง โดยส่วนมากคนเรามักปฏิเสธความเห็นจากอีกฝ่าย หรือข้อมูลที่ขัดกับความเชื่อเดิม หรือทำให้เราเสียผลประโยชน์ แม้ว่าข้อมูลนั้นจะเป็นความจริงก็ตาม แต่การวิพากษ์นั้นจำเป็นต้องมีความซื่อสัตย์ต่อความจริงเสมอ
2. ถ่อมตัวถ่อมใจไม่ยึดมั่นถือมั่น มนุษย์ทุกคนจะมีอัตตา (Ego) อยู่แล้วเพราะจะทำให้เรามีความมั่นใจ อดทนต่อแรงกดดันจากสังคมได้ แต่หากมีมากเกินไปจะทำให้เย่อหยิ่ง และเอาตัวเองเป็นศูนย์กลาง ดังนั้นเราจำเป็นต้องควบคุมอัตตา เพื่อให้สามารถเปิดรับข้อมูลความจริงได้
3. อย่าโต้แย้งแบบเบี่ยงประเด็น เมื่อเราเชื่อหรือยึดมั่นสิ่งใดแล้ว เรามักจะตอบสนองด้วยการโต้แย้ง เพื่อให้เราเป็นฝ่ายถูกหรือชนะอีกฝ่าย ซึ่งจะส่งผลให้เราไม่สามารถพิจารณาข้อมูลจากอีกฝ่ายได้เลย เราควรพิจารณาถึง หลักฐาน แหล่งอ้างอิงในเหตุผลของฝ่ายตรงข้ามว่าสมเหตุสมผล น่าเชื่อถือหรือไม่
4. อย่าโจมตีตัวบุคคล เมื่อมีการวิพากษ์ขึ้น เราอาจจะมีความรู้สึกไม่พอใจอีกฝ่าย หากเราตอบโต้ด้วยการโจมตีตัวบุคคล เช่น คุณลักษณะ สถานะ ประสบการณ์ข้อผิดพลาดในอดีต อาจจะทำให้เราพลาดข้อมูลที่ดีจากความคิดเห็นของเขาได้
5. กล้าที่จะเปลี่ยนความคิด การเป็นนักคิดวิพากษ์ที่ดีนั้น จะไม่ยึดติดกับความคิดใด ๆ โดยไม่เปลี่ยนแปลง เขาจะต้องตระหนักไว้เสมอว่า หากพิสูจน์แล้วว่าเป็นความจริง ก็สามารถทิ้งความคิดเดิมและเปลี่ยนความคิดต่อเรื่องนั้นได้เสมอ

อ้างอิง

• เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์. (2549). การคิดเชิงวิพากษ์ : Critical thinking. (พิมพ์ครั้งที่ 8). กรุงเทพฯ : ซัคเซสมีเดีย.
• The Foundation for Critical Thinking. Our Concept and Definition of Critical Thinking. Retrieved 18 April 2024, https://www.criticalthinking.org/pages/our-conception-of-critical-thinking/411
• Thoughtful Learning. Critical Thinking. Retrieved 18 April 2024, https://thoughtfullearning.com/inquireHSbook/pg11
• รชต สนิท. (23 มิถุนายน  2565). ‘การคิดเชิงวิพากษ์’ ในโลกการทำงานเป็นแบบไหน? การใคร่ครวญปัญหายังจำเป็นไหม ในโลกแสน Agile. สืบค้น 18 เมษายน 2567. จาก https://brandinside.asia/what-is-critical-thinking-and-why-it-is-so-important/
• บุศย์สิรินทร์ ยิ่งเกียรติกุล, กษิพัฒน์ ลัดดามณีโรจน์. (16 กันยายน 2565). โลกมันหมุนเร็วขึ้นทุกวัน! ทักษะที่ต้องมีในปี 2025. สืบค้น 18 เมษายน 2567. จาก https://theactive.net/data/top-skills-for-2025/
• พละกริท คอนซัลแทนท์. Critical Thinking คืออะไร?.สืบค้น 18 เมษายน 2567. จาก https://www.palagrit.com/what-is-critical-thinking/
• พละกริท คอนซัลแทนท์. ผู้นําที่ดีควรมีลักษณะอย่างไร คุณสมบัติของผู้นำที่ดีที่น่ารู้. สืบค้น 18 เมษายน 2567. จาก https://www.palagrit.com/how-to-be-a-good-leader
• Ted-Ed. (15 มี.ค. 2559). 5 tips to improve your critical thinking – Samantha Agoos.Retrieved 18 April 2024, https://www.youtube.com/watch?v=dItUGF8GdTw
• Obwogo. S. (Sep 8,2022). 5 Simple Steps To Improve Your Critical Thinking Skills. Retrieved 18 April 2024, https://www.linkedin.com/pulse/obwogo-5-simple-steps-improve-your-critical-thinking-skills-obwogo/