Teaching Approach

TEACHING APPROACH (แนวทางการสอน)

“It is a set of principles, beliefs, or ideas about the nature of learning which is translated into the classroom.”

Teaching Approach คือ ชุดหลักการ ความเชื่อ กรอบหรือแนวคิด หรือมุมมองเกี่ยวกับธรรมชาติของการเรียนรู้ ที่ครูหรืออาจารย์ใช้ถ่ายทอดสู่ห้องเรียน จะส่งผลให้ครูได้ใช้เป็นทิศทางสำหรับการออกแบบและเลือกใช้กระบวนการ วิธีการ หรือเทคนิคในการสอน รวมทั้งยังช่วยให้ครู อาจารย์กำหนดเกณฑ์ทั่วไป หรือหลักการในการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนต่าง ๆ เพื่อให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ได้

โดยทั่วไปการกำหนด Teaching Approach นั้นจะเป็นไปใช้หลักการทางจิตวิทยา โดยจะสนใจถึงธรรมชาติของผู้เรียนเป็นหลัก ทั้งความสามารถ ความต้องการ และความสนใจ

ความแตกต่างระหว่าง Teaching Approach, Teaching Method, Teaching Strategy, Teaching Technique
ประเภทของ Teaching approach

ความแตกต่างระหว่าง Teaching Approach, Teaching Method, Teaching Technique และ Learning Theory

ในการศึกษาค้นคว้า และการจัดการศึกษาการเรียนรู้นั้น อาจจะมีการใช้ศัพท์วิชาการเพื่อเป็นวัตถุประสงค์ในทำความเข้าใจบริบทต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นกับผู้เรียน และกระบวนการสอน ซึ่งสามารถสรุปความคล้าย หรือแตกต่างของคำศัพท์ต่าง ๆ ได้ดังนี้

แนวคิด	ความหมาย	บทบาทครูผู้สอน	ตัวอย่าง
Teaching Approach (แนวทางการสอน)	ปรัชญา แนวคิด หรือมุมมองกว้าง ๆ ที่ครู อาจารย์ใช้เป็นกรอบในการสอน	ผู้ออกแบบทิศทาง ของการเรียนการสอนให้สอดคล้องกับปรัชญาและเป้าหมาย เช่น จะเน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลางหรือเน้นเนื้อหา	Constructivist Approach (ผู้เรียนสร้างความรู้เอง), Learner-Centered Approach
Teaching Method (วิธีการสอน)	วิธีการหรือกระบวนการที่ครูเลือกใช้ เพื่อทำให้แนวทางการสอนเกิดผลในห้องเรียน	ผู้นำกระบวนการ และเลือกวิธีที่เหมาะสมกับผู้เรียนและเนื้อหา	Lecture, Demonstration, Problem-Based Learning (PBL),
Teaching Technique (เทคนิคการสอน)	วิธีการเฉพาะที่ครู อาจารย์ใช้ระหว่างการสอน เพื่อทำให้วิธีการ/กลยุทธ์บรรลุผล	ผู้ใช้เทคนิคเฉพาะ เพื่อสร้างบรรยากาศ กระตุ้น และเสริมแรงการเรียนรู้	ใช้ Mind Map, ใช้ Role Play, ใช้ Think-Pair-Share
Learning Theory(ทฤษฎีการเรียนรู้)	คำอธิบายเชิงวิชาการเกี่ยวกับวิธีที่ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ พัฒนามาจากการวิจัยและหลักฐาน	ผู้ประยุกต์ทฤษฎี สู่การสอน เช่น เลือกกิจกรรมตามทฤษฎีที่เชื่อว่าผู้เรียนจะเรียนรู้ได้ดีที่สุด	Behaviorism, Cognitivism, Constructivism, Humanism

จากตารางทำให้เราสามารถกล่าวโดยสรุปถึงคำศัพท์ทางวิชาการ เกี่ยวกับการเรียนรู้และการสอนได้ ดังนี้

Learning Theory (ทฤษฎีการเรียนรู้) เป็น รากฐานทางวิชาการหรือทฤษฎี เพื่ออธิบายว่า มนุษย์เรียนรู้อย่างไร
Teaching Approach (แนวทางการสอน) เป็นการนำทฤษฎีหรือปรัชญา มากำหนดทิศทางการสอน เพื่อให้สอดคล้อง หรือบรรลุเป้าหมาย
Teaching Method (วิธีการสอน) เป็น วิธีการหรือกระบวนการ ที่ครู อาจารย์นำมาใช้ในห้องเรียน
Teaching Technique (เทคนิคการสอน) จะมีความคล้ายกับ Teaching Method (วิธีการสอน) หรือเป็นเคล็ดลับในการสอนเพื่อวัตถุประสงค์เฉพาะ ทั้งสร้างความรู้ ทักษะ หรือเสริมแรงจูงใจ สร้างบรรยากาศ เป็นต้น

Top page

ประเภทของ Teaching approach

การเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning)

การจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) มีรากฐานมาจากแนวทางการสอนแบบสร้างองค์ความรู้ หรือ Constructivist ที่มุ่งเน้นการฝึกฝนให้ผู้เรียนสร้างหรือต่อยอดองค์ความรู้ด้วยตนเอง แต่จะเพิ่มความเชื่อว่าการเรียนรู้และการสอนที่ดีนั้นต้องเป็นการร่วมมือระหว่างผู้สอนและผู้เรียน ดังนั้นแนวทางการสอนรูปแบบนี้จะมีความคล้ายของแบบสร้างองค์ความรู้ และจะเป็นการเรียนที่กระตุ้นให้ผู้เรียนเกิดกระบวนการคิดขั้นสูง (Higher-Order Thinking) และเน้นให้ผู้เรียนมีปฏิสัมพันธ์กับการเรียนการสอน รวมทั้งมีปฏิสัมพันธ์กับผู้สอนและกับผู้เรียนด้วยกันอีกด้วย วิธีการสอนที่เน้นการเรียนแบบ Active Learning ได้แก่ วิธีการสอนแบบเน้นปัญหา/โครงงานเป็นฐาน (Problem/Project-based Learning), การสอนโดยใช้กรณีศึกษา (Case Study) การสอนแบบสะท้อนความคิด (Student’s Reflection) การสอนแบบแลกเปลี่ยนความคิด (Think – Pair – Share) เป็นต้น

ครูเป็นศูนย์กลาง (Teacher-centered approach to learning)

ครูหรืออาจารย์จะเป็นผู้มีอำนาจหลักในแนวทางการสอนนี้ โดยจะมีบทบาทเป็นผู้ถ่ายทอดความรู้และข้อมูลให้แก่ผู้เรียน เป็นผู้วางแผน กำหนดวิธีการเรียนการสอน และกิจกรรมการเรียนรู้เป็นส่วนใหญ่ ส่วนมากจะเป็นการเน้นถ่ายทอดเนื้อหาให้ครบถ้วน ทำให้ไม่ได้มีการปรับกระบวนการสอนตามผู้เรียน ส่งผลให้ผู้เรียนเป็นเพียงผู้ที่รอรับข้อมูลเฉย ๆ ไม่ได้มีความกระตือรือร้นหรือการมีส่วนร่วมในการเรียนรู้ ตัวอย่างการสอนตามแนวทางนี้ ได้แก่ การสอนแบบบรรยาย (Lecture) การสอนแบบสาธิตตัวอย่างให้ดู (Demonstration)

ข้อดีของการของการสอนรูปแบบนี้คือ ประสิทธิภาพในการถ่ายทอดความรู้ใหม่ๆ หรือความรู้พื้นฐานได้ในระยะเวลาที่จำกัด มีความสะดวกในการจัดการชั้นเรียน

ผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง (Student-centered approach to learning)

ในแนวทางการสอนนี้จะเป็นการมอบบทบาท อำนาจให้แก่ผู้เรียนมากขึ้น โดยผู้เรียนจะสามารถกำหนดกระบวนการเรียนรู้ของตนเอง กำหนดเป้าหมาย เนื้อหาที่ต้องการเรียนรู้ได้ มีส่วนร่วมในการเลือกวิธีการเรียนรู้ หรือกิจกรรมการเรียนรู้ร่วมกับอาจารย์ ซึ่งส่งผลให้ผู้เรียนมีแรงจูงใจ มีส่วนร่วมและเกิดความกระตือรือร้นในกระบวนการเรียนรู้มากขึ้น อีกทั้งยังส่งเสริมทักษะทางการคิดในขั้นที่สูงขึ้น เช่น การคิดวิเคราะห์ การคิดเชิงวิพาษ์ โดยครูหรืออาจารย์จะมีบทบาทเป็นผู้อำนวยการเรียนรู้ (Facilitator) เป็นโค้ช (Coach) เป็นผู้สนับสนุนให้ผู้เรียนเข้าใจเนื้อหาโดยรวม โดยตัวอย่างการสอนตามแนวทางนี้ได้แก่ การเรียนรู้แบบร่วมมือ (Collaborative learning), การเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน (Problem-based Learning – PBL), และ การเรียนรู้เชิงสืบเสาะหาความรู้ (Inquiry-based Learning)

สร้างองค์ความรู้ (Constructivist approach to Learning)

Constructivist เชื่อว่าการเรียนรู้ต้องอาศัยการมีส่วนร่วมอย่างกระตือรือร้นมากกว่าการรับข้อมูลเฉย ๆ ผู้เรียนต้องมีปฏิสัมพันธ์กับกระบวนการเรียนรู้ มีการปฏิบัติ และตั้งคำถามกับแนวคิด ไม่ใช่แค่เพียงได้ฟัง เป็นแนวทางที่ผู้เรียนจะสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง ส่งเสริมให้ผู้เรียนเชื่อมโยงข้อมูลใหม่เข้ากับความรู้เดิม ตัวอย่างการสอนตามแนวทางนี้ ได้แก่ การเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน (Problem-based Learning – PBL),การเรียนรู้แบบร่วมมือ (Cooperative Learning), การทดลองหรือฝึกปฏิบัติ (Experimentation & Practice), ทัศนศึกษา (Field trip)

พุทธิปัญญานิยม (Cognitivist Approach to Learning)

มีรากศัพท์จากคำว่า Cognitive แปลว่า พัฒนาการทางสติปัญญา ความรู้ การคิด หรือสามารถนิยามความหมายของแนวทางการสอนรูปแบบนี้ได้เป็น การมุ่งสนใจและให้ความสำคัญแก่ “สิ่งที่เกิดขึ้นภายในหัวของผู้เรียน” เช่น กระบวนการคิด สภาพจิตใจ มากกว่าการสนใจพฤติกรรมของผู้เรียนที่เปลี่ยนไป ในหลายแหล่งอาจจะใช้คำว่า ทฤษฎีการเรียนรู้เชิงปัญญา (Cognitive Learning Theories) เนื่องจากนักวิชาการอาทิ ฌอง เพียเจต์ (Jean Piaget) และวิลเลียม เพอร์รี (William Perry) ที่ศึกษาวิจัยพบว่ากระบวนการเรียนรู้ของผู้เรียนนั้นเกิดขึ้นตั้งแต่ การรับรู้ถึงสภาพแวดล้อมภายนอก ตอบสนองจนเกิดการจดจำ การปรับเปลี่ยนกระบวนการ โครงสร้างทางความคิด ก่อนที่จะส่งผลเป็นความรู้ความเข้าใจในเรื่องนั้น ๆ และทำให้พฤติกรรมภายนอกที่ผู้เรียนแสดงออกเปลี่ยนแปลงไป

วิธีการสอนในรูปแบบนี้จึงมุ่งเน้นไปที่กลยุทธ์การสอนที่ส่งเสริมให้ผู้เรียนได้ซึมซับและปรับตัวเข้ากับเนื้อหา องค์ความรู้ ประสบการณ์ใหม่ ๆ ได้อย่างกระตือรือร้น ตัวอย่างเช่น การจัดกลุ่มข้อมูลหรือการแบ่งเนื้อหา(Chunking) วิธีการสอนแบบนั่งร้าน (Scaffolding) หรือการใช้สมุดบันทึกการเรียนรู้ของนักเรียนเพื่อติดตามความก้าวหน้า (learning journals)

พฤติกรรมนิยม (Behaviorist Approach to Learning)

แนวทางการสอนแบบพฤติกรรมนิยมจะเน้นที่บทบาทของสิ่งเร้าภายนอกและผลที่ตามมาในการหล่อหลอมพฤติกรรมเป็นหลัก เพราะสามารถมองเห็นและวัดผลได้ นอกจากนี้ยังเป็นการโต้แย้งการศึกษาทางจิตใจที่มีความซับซ้อนและวัดผลได้ยาก รวมทั้งยังเชื่อว่าการศึกษาทางจิตใจให้ปราศจากอคตินั้นเป็นไปไม่ได้ ซึ่งจอห์น บี. วัตสัน (John B. Watson) ได้เป็นผู้กำหนดแนวทางนี้ขึ้นเมื่อปี 1913 และถึงแม้แนวทางการสอนรูปแบบอื่น ๆ จะเริ่มเป็นที่กล่าวถึงแต่แนวทางนี้ก็ยังคงมีอิทธิพลในแวดวงการศึกษาและการเรียนรู้ เนื่องจากมีข้อดีหลายประการ เช่น มีความชัดเจนในการวัดประเมินผลทั้งผลคะแนน เกรด ผ่านแบบทดสอบต่าง ๆ สังเกตผู้เรียนได้ชัดเจนและสามารถนำไปวางแผนการสอน และจัดการชั้นเรียนได้ง่ายทั้งในแง่การเสริมแรงหรือลงโทษตามพฤติกรรมของผู้เรียน ซึ่งวิธีการสอนตามแนวทางนี้จะเป็นการทำซ้ำจนกว่าพฤติกรรมจะเปลี่ยนแปลง เช่น การสอนให้คำแนะนำโดยตรงจนเข้าใจ (Direct instruction) การฝึกฝนปฏิบัติซ้ำ (Practice or Homework)

การเชื่อมโยง (Connectivism Approach to Learning)

แนวทางการสอนรูปแบบนี้เป็นแนวทางที่ค่อนข้างใหม่ ที่เกิดขึ้นในยุคดิจิทัลซึ่งมีการเติบโตอย่างรวดเร็วของเทคโนโลยีสารสนเทศ เช่น ระบบอินเทอร์เน็ต เครื่องมือค้นหา ฯลฯ ซึ่งจะมุ่งให้ความสำคัญต่อวามสัมพันธ์ระหว่างผู้เรียนกับเทคโนโลยีและสารสนเทศต่าง ๆ เหล่านั้น ซึ่ง จอร์จ ซีเมนส์ (George Siemens) และและสตีเฟน ดาวน์ส (Stephen Downes) ได้กำหนดแนวทางการสอนนี้ขึ้นในปี 2004

โดยหลักสำคัญของแนวคิดนี้มองว่า องค์ความรู้นั้นจะอยู่ภายนอกตัวของผู้เรียนและกระจายอยู่ตามเครือข่ายทางเทคโนโลยี ซึ่งการเรียนรู้ของผู้เรียนจะเกิดขึ้นเมื่อสามารถเชื่อมต่อกับเครือข่ายนั้นผ่าน Node เช่น คน กลุ่มคน แนวคิด หรือทรัพยากรการเรียนรู้ และการเชื่อมโยงนี้จะมีการพัฒนาและเปลี่ยนแปลงตลอดเวลาดังนั้นทักษะที่สำคัญอย่างมากจะเป็น ทักษะการคิดเชิงวิพากษ์ ซึ่งจะช่วยให้ผู้เรียนสำรวจข้อมูลที่มีอยู่จากแหล่งที่น่าเชื่อถือได้ ซึ่งแนวทางการสอนนี้ส่งผลให้เกิดการพัฒนา ระบบการจัดการการเรียนรู้ (LMS) หรือหลักสูตรออนไลน์ (MOOC) การสร้างแบบจำลอง (Simulation) หรือมีการนำเอา Gamification เข้ามาใช้ในการเรียนการสอน

Top page